Jaarveslag 2025

Annuel Activity Report of the Kemper Foundation 2025

Introductie en terugblik

Het jaar 2025 was voor Senegal een jaar van stabiele politiek, waarin de nieuwe regering druk bezig was met het invoeren en consolideren van belangrijke sociaaleconomische veranderingen. Wel is het zo dat er daardoor nog weinig tijd en geld beschikbaar is voor het steunen van het doven onderwijs van de Kemperstichting. Wel konden desalniettemin de meeste activiteiten gesponsord door de KS correct volgens plan uitgevoerd worden. Dat is met name dank zij het AMCRE team dat het werk door en door kent en dat in goede verstandhouding met de moniteurs samenwerkt, waarvan de meesten oude bekenden zijn van de KS. Dit alles leidde tot bemoedigende resultaten. De KS is ook verheugd om in 2025 een nieuw bestuurslid te begroeten: Margot van der Velden, woonachtig in Senegal.

Ook werden de KS en AMCRE activiteiten vertegenwoordigd door deelname van AMCRE staf aan de Internationale Week van de Gebarentaal, die plaats vond in Dakar van 22-27 september.

Sinds het allereerste begin in 2003 zijn met behulp van KS 31 foyers voor doven gelanceerd waarvan er 15 operationeel waren in 2025. In totaal konden door de hulp van de KS 87 ‘moniteurs’ getraind worden in gebarentaal (waarvan 38% vrouwen). Zodoende hebben nu 870 doven kinderen (38% meisjes) in Senegal onze foyers kunnen bezoeken. Wij hebben van deze leerlingen naam en verblijfplaats, wat het mogelijk maakt voor ’t AMCRE team om zicht te krijgen op de impact van de KS op het leven van deze dove leerlingen. Het grootste deel daarvan heeft nu een zelfstandige positie in de maatschappij. Een twintigtal dove jongeren (oud-leerlingen van een foyer) volgde in 2025 een stage op een werkplaats.

De belangrijkste conclusie is dat de praktijk leert dat de KS/AMCRE strategie van ‘bottom up’, met een belangrijke rol voor de ouders van dove kinderen, effectief is en voldoening schept aan alle betrokkenen.

I. Voortgang van de KS projecten

  1. Training van dove kinderen en aantal foyers

a) Lessen gebarentaal aan doven

Behalve de 15 actieve foyers, zijn er aanvragen ontvangen voor 3 nieuwe foyers, op te richten in Rufisque, Keur Massar en Dakar-Plateau (Centrum). Het schooljaar 2024/’25 begon in 15 foyers (doven opleiding centra) op 1 november en eindigde 8 maanden later. Er werden 195 leerlingen ingeschreven, waarvan 33 tegelijkertijd stage lopen bij een bedrijfje. Van de 195 leerlingen zijn 70 meisjes, verspreid over de15 operationele foyers, waarvan 5 met 2 klasjes (beginners en gevorderden). Een foyer (in Baback) moest worden gesloten wegens gebrek aan leerlingen en geen klaslokaal. Van dit totaal van 195 leerlingen (waarvan 36 nieuwe leerlingen) werden er 37 in de loop van het schooljaar bijgeschreven, terwijl 33 leerlingen de cursus voortijdig verlieten.

Resultaten: Ondanks het ontbreken van officiële evaluaties kon via de gebruikte middelen geconstateerd worden dat de resultaten met rekenen goed waren, vooral met geometrie, dank zij goed en duidelijk onderwijs materiaal en oefeningen met concrete voorbeelden. Wat het frans betreft waren de resultaten minder, te verklaren door gebrek aan goed les materiaal en geen steun van het thuis.

b) Lessen gebaren taal aan niet-doven

Om de taalbarrières tussen doven en horenden te verkleinen, werden er ook in 2025 lessen in gebarentaal georganiseerd voor mensen waar de dove kinderen mee om gaan. Voor het vijfde achtereenvolgende jaar werden gebarentaal lessen gegeven aan 97 niet-doven, zoals ouders, vrienden van de doven en hoofden van de ateliers waar stage gelopen wordt, en aan enkele lagere school leerlingen. Dit vond plaats in meer dan de helft van alle doven foyers.

b) Controle door AMCRE staff

Alle foyers in en om Dakar werden 2 keer bezocht door AMCRE staf. Deze bezoeken verliepen volgens een standaard programma: de kwaliteit van het lesgeven werd gecontroleerd en, waar nodig, de vereniging van de ouders van doven met raad en daad bijgestaan in de organisatie van de lessen, onderhouden contacten met de gemeente om steun uit die hoek te ontvangen, etc. De begeleiding en controle van de moniteurs van meer in het binnenland gelegen foyers verliep via video gesprekken (Whatsapp). Dit in verband met de kostbaarheid van de AMCRE staf-visites (transport, accommodatie, verzekering, etc.)

c) Training van de moniteurs

Het AMCRE team organiseert in principe iedere jaar 2 trainingscursussen voor de (her) training van de moniteurs.

Deze twee training/bijscholingen vonden plaats:

  1. van 3-8 februari 2025 in het Centrum van Onderwijs Bronnen (de CRE) van Ndondol, in de regio Diourbel, met 9 moniteurs. Van het Kemperstichting bestuur woonden Carla, Jan en Wilma deze training bij.
  2. in het Training centrum van de KS in Tivaouane Peuhl, waar 10 moniteurs werden getraind en wel van 15 – 20 december ’25. Van het KS bestuur woonden Jan en Margot deze training bij.

In totaal werden 19 moniteurs getraind met financiering van Schilde/GROS. De trainingen behandelden het volgende:

  • herhaling cursus om de capaciteiten van de moniteurs op te frissen: herhaling van modules 1-8 gevolgd door praktijk test.
  • verbeteren van de pedagogische aanpak afgestemd op dove leerlingen
  • de bestaande onderwijsmethoden harmoniseren en het bevorderen dat de moniteurs ervaringen met elkaar uitwisselen.
  • N.B.: Deze moniteurs worden zo getraind, dat zij gevraagd kunnen worden nieuwe vrijwilligers op te leiden en te ondersteunen.

d) Samenwerking met openbare scholen in de buurt van de foyers

Deze samenwerking blijft voor de KS staf een belangrijk aandachtspunt, immers een betere integratie van de dove kinderen in de samenleving van de horenden hangt er van af. Sommige foyers worden weliswaar af en toe bezocht door onderwijzers uit de omgeving, maar helaas is dit verre van voldoende. Sommige schoolhoofden stelden een klaslokaal ter beschikking voor deze lessen ter bevordering van een betere communicatie tussen wel en niet horenden. De kwaliteit van dergelijke lokalen zou echter beter moeten zijn en ook ontbreekt garantie dat de toegewezen lokalen langere tijd gebruikt mogen worden.

Er worden door sommige foyers lesmaterialen gebruikt die afkomstig zijn van nabij-gelegen lagere scholen, iets wat in de toekomst zou kunnen bijdragen aan een betere erkenning van de

getuigschriften die de dove leerlingen aan het eind van de cursus kunnen verkrijgen.

e) Samenwerking met de overheid en anderen

De nieuwe regering zorgde voor veranderingen in het Ministerie van Onderwijs; helaas kreeg deze regering te maken met vertraging op vele gebieden, waardoor een destijds beloofde nieuwe overeenkomst (Protocol d’Accord) met de KS het licht nog niet gezien heeft. Deze overeenkomst zou het volgende moeten bevatten: a) erkenning van het werk van de KS/AMCRE, b) overheidssteun voor de kosten en c) samenwerking tussen openbare lagere scholen en de doven foyers. In de tussentijd legt KS/AMCRE zich daarom toe op het versterken van de verenigingen van ouders van doven op het lokale niveau en verbeteren van de contacten met de Gemeentelijke Diensten.

f) De ouder verenigingen

Deze zijn momenteel 15 in aantal. Hiervan zijn er pas 4 officieel erkend als organisatie, wat hun slagvaardigheid beperkt. Want alleen als officieel erkende organisatie kunnen zij actie voeren bij de gemeente en financiële en andere steun vragen voor de lesactiviteiten. In 2025 ontvingen 15 ouder verenigingen steun van de KS voor de basis vergoedingen van deze 21 moniteurs, waar de ouders zelf helaas niet de middelen voor hebben. Het Bestuur van AMCRE draagt de samenwerking met deze ouderverenigingen een warm hart toe en heeft tijdens hun vergadering besloten om het hoofd te buigen over op welke wijze de ouder verenigingen die daar prijs op stellen beter begeleid kunnen worden. Het is van groot belang dat de ouderverenigingen doorgaan met bekendheid te geven aan hun werk en met het uitbreiden van hun netwerk van technische en financiële partners op het lokale niveau, maar de ervaring tot nu toe heeft geleerd dat zij dit niet alleen kunnen en hierin gesteund dienen te worden. M.a.w: het voornemen van AMCRE wordt door de KS zeer toegejuicht.

g) Lesmateriaal

Het AMCRE team doet continue onderzoek naar nieuwe en actuele gebaren taal tekens. Met name woorden die van pas komen in de technische stage plekken waar dove leerlingen na hun gebarentaal training actief zijn, zoals in de metaal, timmerwerkplaats, smederij, schoenmakerij, huishouding, couturier. Het team onderzoekt op welke manier deze nieuwe tekens geïntegreerd kunnen worden in de bestaande woordenschat en vervolgens door de moniteurs gebruikt kunnen worden in hun lessen met de dove kinderen. M.a.w.: dit is een doorgaande activiteit. Het AMCRE onderzoek team is tevens bezig een handleiding te maken voor de moniteurs met alle onderzoeksresultaten waardoor deze makkelijker gebruikt kunnen worden ter ondersteuning van de lessen in de foyers. Het plan is ook een handig zakboekje te maken met de technische tekens die de leerlingen nodig hebben op hun stage plek.

h) Werk na Opleiding

Het is vermeldenswaard dat er nu 9 van de 15 verenigingen van ouders van dove kinderen zijn die het post alphabetisatie programma steunen: 33 leerlingen van gevorderde leeftijd werden in 2025 ondergebracht in werkplaatsen van lokale ambachtslieden om daar een vak te leren, terwijl zij tegelijkertijd onderwijs kregen in vak-gerichte gebarentaal. Op dit moment hebben 4 van deze 33 leerlingen een eigen werkplaats opgezet waaruit zij in de toekomst inkomsten zouden kunnen krijgen. AMCRE is bezig aan een statistische weergave van deze activiteiten.

i) Vergoeding van moniteurs

Dank zij de steun van de RKWO wordt het belangrijkste deel van de maandelijkse onkosten vergoeding aan de 21 huidige moniteurs via AMCRE door de KS gefinancierd. Deze betalingen worden telefonisch uitgevoerd, wat een grote verbetering is. Tegelijkertijd worden de ouder verenigingen er door AMCRE op gewezen dat zij de grootste bijdrage aan de betaling van de moniteurs moeten leveren, in het belang van de continuïteit in de toekomst. Helaas is het in vele plaatsen nog moeilijk voor de ouder verenigingen om dit op te brengen.

B. Beter leven met verworven kennis

In Senegal en haar buurlanden gaat slechts 50% van de kinderen naar school waar zij vaak geen re-levante kennis opdoen. Dit project wil hier een oplossing voor bieden door het bevorderen van korte cursussen over een specifiek cultureel thema van lokaal belang.

C. Bevordering van het Lezen

Momenteel wordt door de KS en het AMCRE team het functioneren en potentieel van de dorps bibliotheekjes en hun effect op het lezen onderzocht, alvorens de steun hieraan te verlengen.

D. Steun aan foyers door andere organisaties

  • Foyer de Gandiaye: voor renovatie van de foyer, nieuwe put, en functionering kosten verkreeg deze foyer steun van Club Vertex d’Oyonnax
  • Foyer de Joal: 50.000 fcfa voor de school Joseph Saner Ndiaye
  • Foyer de Keur Madiabel: steun van Plan Intern. voor herstel van klaslokalen,
  • Foyer de Bignona: 200.000fcfa van Nathalie Antanoussy (particuliere gift)

Andere donoren: Association des Ressortissants de Sibassor, l’Ecole Joseph Saner Ndiaye, Plan International, les mairies et écoles de proximité.

II. AMCRE:

  • het technische team van AMCRE bestond ook in 2025 uit 2 full-time krachten: de administrateur (Nfally Sany Diatta) en de training en gebarentaal specialist (Babacar Seck), part-time gesteund door gebarentaal specialist François Manga.
  • het Bestuur van AMCRE kwam op 18 september 2025 bijeen om het met KS fondsen uitgevoerde programma ten behoeve van doven te evalueren, zich te beraden over de in 2025 gedane uitgaven en een nieuw budget voorstel voor 2026 goed te keuren alvorens dit aan de KS te presenteren; ook hoe AMCRE meer steun kan geven aan het doven programma, zoals aan de RFS/ouder verenigingen.
  • samenstelling van het AMCRE Bestuur bleef ongewijzigd: 5 onbezoldigde leden: Babacar Fall (voorzitter), Fatou Ndiaye (secretaris), Mamadou Hervé Fall (penningmeester), Félicité Salzman (2e penningmeester), Aliou Doumbouya (lid Communicatie); en twee onbezoldigde adviseurs: Jan de Bosch Kemper (algemeen) en Honorine Fall (rekeningen).

III. Vrienden van de KS

De lijst van Vrienden van de KS in Frankrijk telt inmiddels een 20-tal personen/families in Frankrijk. De vrienden van de KS in Nederland (22) ontvingen een speciale informatie brief over de KS en haar activiteiten. In Frankrijk en Nederland brachten de in totaal 42 vrienden in 2025 samen een bedrag van 2,212 Euro bijeen.

IV. P.R. activiteiten

  • Nieuwsbrief: de KS Nieuwsbrief is in 2025 door de goede zorgen van Jan 1 x uitgekomen;
  • De in 2023 vernieuwde website wordt beheerd door bestuurslid Philippe met behulp van Paul, Bert en Maaike en functioneert nu goed.
  • Carla nam actief deel aan 2 braderies in Frankrijk wat nieuwe leden opleverde.
  • De nieuwe KS brochure/flyers: de N Nederlandstalige flyer is nu ook in het frans uitgebracht.

V. KS Bestuurszaken

Het bestuur hield op 19 oktober 2025 haar jaarvergadering traditie getrouw in Schilde, Belgie. Helaas werd dit de laatste keer wegens de verhuizing van bestuurslid Bert Schortinghuis naar Egmond a/Zee in Nederland. Jan woonde de vergadering bij vanuit Senegal via internet. Gedurende deze vergadering maakte ons nieuwe bestuurslid Margot van der Velden kennis met de andere bestuursleden. Zoals gebruikelijk dient deze vergadering met name ter bespreking en toekenning van de goedgekeurde fondsen voor het komende jaar aan AMCRE. Een bedrag van 46,879 Euros werd door de KS hiervoor gegarandeerd.

Met dankbaarheid werd kennis genomen van de donaties van de gemeente Schilde/GROS, van RKWO, en van de Vrienden van de KS.

Veldbezoeken:

Jan nam deel aan de training van monteurs van 20-24 december in Tivaouane Peuhl, Carla maakte begin ’25 haar jaarlijkse tournée naar Ndondol (met Wilma), Gandiaye en Diarère.

Bestuurswijzigingen: geen, Bert blijft bestuurslid, nu vanuit Egmond aan Zee in Nederland

Divers KS: De Kemperstichting is nog niet erkend in Senegal ondanks pogingen ondernomen door Carla en Jan om dit te bewerkstelligen.

VI. Financieel jaarverslag Kemperstichting over 2025

Om aan onze financiële verplichtingen te kunnen voldoen hebben wij dit jaar € 25.000,- uit het Kemperfonds, gestationeerd bij de vermogens beheerder Ooyens en van Eeghen, overgeboekt naar de ABN/AMRO bankrekening van de Kemperstichting.

Daardoor is de waarde van het Kemperfonds aan het eind van 2025 wat lager uitgevallen dan het begin van dat jaar.

Helaas heeft de Kemperstichting voor het laatst een bijdrage mogen ontvangen van het GROS omdat ons bestuurslid vanuit Schilde naar Nederland is verhuisd.

Zoals het overzicht laat zien heeft het Kemperfonds al haar financiële toezeggingen kunnen nakomen.

 Kemperfonds  
 Waarde Kemperfonds op 31-12-2023 € 430.801,13 
 Waarde Kemperfonds op 31-12-2024€ 489.422,00 
    
 Jaaroverzicht bankrekening ABN/AMRO  no NL54ABN0610929062
    
 Saldo op 31-12-2023€ 34.175,48 
  
 Inkomsten 
 Bijdrage RKWO€ 7.500,00 
 Bijdrage GROS€ 1.911,00 
Overdracht uit Kemperfonds€ 25.000,00
 Donaties vrienden v.d.KS€ 2.212,00 
  
 Uitgaven 
 Declaraties AMCRE € 31.360,00
 Kosten ABN € 232,22
 Website € 254,10
 KvK € 47,55
 Bestuurskosten € 72,99
    
  € 36.623,00€ 31.966,86
    
 Saldo 31-12-2024 € 9.604,12

KS Nieuwsbrief 2023 jul-dec

Expositie en jaarvergadering KS in Schilde

Na de voorjaarsvergadering in de Lot (Frankrijk) in de context van een werkweek vond deze tweede bijeenkomst van het KS bestuur op 8 oktober plaats in Schilde (België). Hier werd verder gewerkt aan de nieuwe versie van de website van de Kemperstichting. Met betrekking tot ons programma voor de doven in Senegal werd de inzet van KS geactualiseerd in een ‘interne beleidsnota’. Hierin worden Filosofie, Doel, Strategie, Ontwerp van projecten en Organisatie toegelicht. Ook wordt daarin aandacht besteed aan de rol van ouders en ‘monitors’ (alfabetiseurs) en hoe KS bijdraagt aan de financiering van dit programma.

De ingediende aanvraag (46.696€) voor donaties aan projecten en het functioneren van AMCRE voor 2024 werd in haar geheel goedgekeurd.
Ook nam onze stichting deel met een stand aan een tentoonstelling van partners georganiseerd door de ‘Gemeentelijke Raad voor Ontwikkelingssamenwerking van Schilde’ (GROS), die al vele jaren een bijdrage geeft aan het KS programma voor doven.

Het Unesco Centrum Nederland (UCN) in Amsterdam gaf gevolg aan een aanvraag van de Unesco Club in Cherif Lo (Senegal) voor de renovatie van haar Leerherberg. Deze werd daar in 1991 met een UCN donatie als eerste gebouwd in het kader van de “Caravan de l’Alphabétisation” (1990-2000). Deze Leerherberg heeft nu een formele plaats gekregen in het gemeentelijk bezit (patrimoine) van de gemeente.

Opening schooljaar in de Foyers voor doven

Zoals gebruikelijk werd het schooljaar 2023-2024 in de foyers voor doven geopend in november. Daaronder was een nieuwe Foyer in Guediawaye (stadswijk van Dakar). Dit jaar voldeden 16 foyers (waarvan 5 met twee klasjes) aan de voorwaarden voor een toelage van de KS waarvan een gedeelte werd gedekt met een donatie van RKWO. In totaal werden 42 nieuwe dove leerlingen ingeschreven, 148 doven vervolgden hun curses. Sinds 2003 heeft KS nu 712 dove kinderen, waarvan 266 meisjes geholpen.

Bijscholing van Monitors en consultatie met ouders van doven

Van 18 tot 23 december namen 8 monitors in foyers voor doven in Dakar en nabije provincies deel aan de bijscholing georganiseerd op de begane grond in het bureau van AMCRE in Tivaouane Peulh (voorstad van Dakar). Gedurende deze training werd ook de vaardigheid van deze monitors getest en ontvingen zij een certificaat waarop deze wordt vermeld: 2 daarvan waren heel goed, 2 goed en 2 voldoende. 2 monitors konden de tests niet voltooien. Aan het slot van deze bijscholing namen ook vertegenwoordigers van associaties van ouders en vrienden van doven deel.

Na een levendige presentatie kwam een uitwisseling van ervaringen tot stand waarin een rechtspraak in het binnenland centraal stond. Een nog jonge dove vrouw was er van beschuldigd haar baby te hebben vermoord door die in een put te hebben geworpen. De dove vrouw (geen oud leerling van ons) begreep niets van het verhaal en was radeloos. De rechtbank had één van onze trainers gevraagd in te springen als vertaler van ‘haar gebaren’. De trainer begreep het probleem maar kon de rechtbank niet van haar onschuld overtuigen en de vrouw werd voor vele jaren tot gevangenis veroordeeld. Dit incident maakte aan ouders en trainers heel duidelijk waarom wij de dove kinderen vertrouwd maken met hun situatie en ‘gebarentaal’ erkend willen zien als ‘legaal’ middel van communicatie.

Verder werd hier besloten de training en bijscholing van moniteurs met meer regelmaat voort te zetten via het internet. Om dit mogelijk te maken zullen de middelen daartoe moeten worden versterkt.